อำนาจการปกครองบุตรหรือลูกซึ่งเป็นผู้เยาว์นั้น ถือเป็นอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายของพ่อแม่ที่ใช้ในการเลี้ยงดูลูกให้เจริญเติบโตต่อไปในอนาคต เพราะถือว่าพ่อแม่ย่อมต้องมีความรับผิดชอบ มีความรักใคร่เอ็นดูห่วงใยลูกและใช้อำนาจนี้ด้วยความเป็นธรรม เพื่อประโยชน์ของลูกเสมอ อำนาจการปกครองลูกของพ่อแม่นั้น ถือเป็นอำนาจเฉพาะตัวโดยแท้ พ่อหรือแม่จึงไม่สามารถมอบให้ผู้อื่นเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองลูกแทนตนเองได้ เว้นแต่จะเป็นการมอบหมายให้ดำเนินการแทนเฉพาะเรื่อง

พ่อแม่ที่จะใช้อำนาจในการปกครองลูกตามกฎหมายนั้น จะต้องเป็นพ่อแม่ที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หากเป็นพ่อแม่ที่มิได้ทำการจดทะเบียนสมรสกันตามกฎหมายหรือมิชอบด้วยกฎหมายแล้ว มารดาหรือแม่ของลูกย่อมมีอำนาจปกครองหรือเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองลูกได้แต่เพียงผู้เดียว
สิทธิของผู้ใช้อำนาจปกครองที่มีต่อลูกซึ่งเป็นผู้เยาว์นั้น ได้แก่ 1.กำหนดที่อยู่ของลูก 2.ลงโทษลูกตามสมควรเพื่อว่ากล่าวสั่งสอน 3.ให้ลูกทำการงานได้ตามสมควรแก่ความสามารถและฐานานุรูป 4.เรียกลูกคืนจากบุคคลอื่นซึ่งกักลูกไว้โดยมิชอบด้วยกฎหมาย

กรณีพ่อหรือแม่ชอบด้วยกฎหมายของลูก จะทำการสมรสใหม่กับบุคคลอื่น โดยนำลูกติดไปเลี้ยง อำนาจการปกครองลูกนั้นย่อมตกแก่พ่อหรือแม่ผู้นำลูกติดไปเลี้ยงด้วย ดังประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1568 บัญญัติไว้ว่า เมื่อบุคคลใดมีบุตรติดมาได้สมรสกับบุคคลอื่น อำนาจ         การปกครองที่มีต่อบุตรอยู่กับผู้ที่บุตรนั้นติดมา ดังนั้น หากพ่อหรือแม่ของลูกได้ทำการสมรสใหม่กับบุคคลอื่น พ่อหรือแม่ย่อมมีอำนาจปกครองหรือใช้อำนาจปกครองลูกของตนเองได้แต่เพียงผู้เดียว พ่อเลี้ยงหรือแม่เลี้ยงหรือบุคคลอื่นซึ่งได้ทำการจดทะเบียนสมรสกับพ่อหรือแม่ของลูกนั้น ย่อมไม่มีอำนาจปกครองหรือใช้อำนาจปกครองลูกเลี้ยงแต่ประการใด