วันนี้(17 เม.ย.) นายทรงกลด บางยี่ขัน บรรณาธิการนิตยสาร a day ผู้เคยร่วมงานกับอาจารย์รัชนี ศรีไพรวรรณ ผู้สร้างแบบเรียนภาษาไทย มานะ มานี ที่เพิ่งเสียชีวิตไปเมื่อวานนี้ โดยทรงกลด ได้ถ่ายทอด เรื่องราวกว่าจะเป็นมานะ มานีและการร่วมงานกับอ.รัชนี โดยโพสผ่านเฟซบุ๊ค Zcongklod Bangyikhan ซึ่งทางทีมงาน Mthai News ขออนุญาตหยิบยกบทความดังกล่าวมาเผยแพร่ต่อ เพื่อให้ผู้อ่านได้รับรู้ถึงคุณูปการของอาจารย์รัชนี ต่อวงการการศึกษาไทย

“ตอนเก็บชั้นหนังสือใหญ่เมื่อคืน ผมพบว่ามีหนังสือเรื่อง ‘ทางช้างเผือก’ ของอาจารย์รัชนี ศรีไพรวรรณ 2 เล่ม เลยหยิบมาพลิกดูเพื่อหาความแตกต่าง เล่มแรกเป็นฉบับพิมพ์ครั้งแรก อีกเล่มเป็นฉบับพิมพ์ครั้งที่ 8 ทั้งสองเล่มมีลายมือของอาจารย์รัชนีเขียนไว้ว่า ‘ขอบคุณก้องมากค่ะ’ ระบุวันเวลาต่างกัน ตอนแรกผมตั้งใจจะเก็บไว้แค่เล่มเดียว แต่ตอนนี้ผมบรรจงวางทั้งสองเล่มไว้คู่กันบนชั้น
ผมเจออาจารย์รัชนีครั้งแรกในงานเปิดตัวหนังสือเล่มนี้ ในวาบแรกที่พบกันผมรู้สึกว่า อาจารย์เป็นครูใจดีผู้ถ่อมตัว และหลังจากได้ฟังเรื่องราวของอาจารย์ในการต่อสู้จนแบบเรียนภาษาไทยเรื่องมานะ มานี ได้ใช้ ผมก็พบว่า ในยุคนั้นอาจารย์เป็นข้าราชการสาวผู้มุ่งมั่นในการสร้างการเปลี่ยนแปลงด้านการศึกษา ด้วยการลุกขึ้นมาสู้กับระบบราชการและ ‘ผู้ใหญ่’ อย่างไม่ย่อท้อ จนเกิดเป็นตำราเรียนภาษาไทยที่เนื้อหาสนุกกว่าวรรณกรรมเสียอีก สนุกจนทันทีที่ได้หนังสือเรียนเล่มใหม่ตอนก่อนเปิดเทอม คนรุ่นผมเป็นต้องตะลุยอ่านจนจบเล่มตั้งแต่ยังไม่เปิดเรียนวันแรก
แม้เวลาจะผ่านไป 9 ปีแล้ว ผมยังจำเนื้อหาสนุกๆ เบื้องหลังการแต่งแบบเรียนที่อาจารย์เล่าในงานวันนั้นได้หลายเรื่อง เรื่องที่ผมจำได้แม่นที่สุดก็คือ ในการแต่งแบบเรียนนั้นผูกเรื่องจาก ‘คำศัพท์’ ที่ต้องการสอน เมื่อถึงบทที่มีคำว่า ‘ตาย’ อาจารย์ก็ไม่รู้ว่าจะทำยังไงดี สุดท้ายเลยต้องให้คำนี้ไปลงที่ ‘เจ้าแก่’ ม้าชราของปิติ หลังจากนั้นอีกหลายปี เมื่อถึงคิวของคำว่า ‘เสียชีวิต’ (ไม่ก็คำว่า ‘ถึงแก่กรรม’) หมายความว่าต้องมีตัวละครสูญเสียอีกครั้ง หนนี้ต้องเป็นความตายของคน อาจารย์เลยเลือกทำร้ายความรู้สึกของเด็กๆ ให้น้อยที่สุดโดยไปลงกับของย่าของชูใจ
ก่อนหน้าที่ผมจะได้พบหน้าอาจารย์รัชนี ผมเคยคุยกับอาจารย์บ้างทางโทรศัพท์เพราะอาจารย์เขียนคอลัมน์ประจำอยู่ใน a day สิ่งที่ผมจำได้แม่นที่สุดก็คือ เมื่อเรื่องที่อาจารย์แต่งเดินทางมาถึงตอนสุดท้าย อาจารย์ส่งจดหมายมาถึงผมเพื่อ ‘ขอบคุณ’ ที่ทำให้อาจารย์ได้กลับมาเขียนหนังสือสื่อสารกับผู้อ่านอีกครั้ง มันเป็นข้อความสั้นๆ ที่อ่านแล้วน้ำตาเกือบไหลเมื่อได้รู้ว่า การกลับมาเขียนเรื่องคราวนี้มีความหมายกับอาจารย์แค่ไหน
หลายปีที่ผ่านมา มีคนโทรมาหาผมเพื่อขอเบอร์อาจารย์รัชนีเยอะมาก ส่วนใหญ่จะเป็นการขอสัมภาษณ์ และล่าสุด LINE สนใจอยากนำภาพในหนังสือเรียนมาทำสติกเกอร์ แต่เนื่องจากลิขสิทธิ์ทั้งเรื่องและภาพเป็นของกระทรวงศึกษาธิการ คงไม่ใช่เรื่องง่ายนัก (นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมเราถึงนำเรื่องราวที่เคยเรียนกลับมาพิมพ์ซ้ำไม่ได้)
การจัดชั้นหนังสือคราวนี้ ผมโละหนังสือออกจากบ้านไปกว่า 300 เล่ม นั่นทำให้ผมรู้ว่า หนังสือที่อ่านในวัยเด็กจำนวนมาก เป็นหนังสือที่ยังไงก็ทิ้งไม่ลง ไม่ใช่เพราะมันเป็นงานวรรณกรรมล้ำค่า แต่ว่ามันเปรียบเหมือน ‘เพื่อนสนิท’ ในวัยเยาว์ วันนี้พอผมทราบข่าวการจากไปของอาจารย์รัชนี ผมก็ค้นแบบเรียนชุดนี้ที่ไปตามหาซื้อกลับมาจนครบ ว่าจะเอามาอ่านอีกสักรอบ แต่สงสัยเก็บดีเกินไปเลยไม่รู้ว่าอยู่ตรงไหน
แม้ว่าคนรุ่นผมจะเรียนตำราชุดนี้จบไปแล้วกว่ายี่สิบปี แต่น่าแปลกที่ยังมีคนอยากสัมภาษณ์คนเขียน มีคนตามซื้อกลับมา และมีคนอยากหยิบมาอ่านอีกครั้ง จะมีหนังสือเรียนเล่มไหนทำได้แบบนี้อีกไหมนะ… ผมว่าไม่ ขนาดหนังสือวรรณกรรมยังไม่แน่ว่าจะทำได้เลย
ผมไม่แน่ใจว่า คนที่ไม่เคยอ่านแบบเรียนชุดนี้จะเข้าใจคนรุ่นผมไหมว่า จะพร่ำเพ้อถึงหนังสือชุดนี้และผู้เขียนอะไรกันนักกันหนา ผมก็ไม่รู้จะอธิบายยังไงเหมือนกัน นอกจากประโยคสั้นๆ แค่
อาจารย์รัชนี ศรีไพรวรรณ คือ ผู้เปลี่ยนตำราภาษาไทยให้กลายเป็นหนังสือแสนสนุกที่อยู่ในใจนักเรียนไปทั้งชีวิต
สำหรับผม การจากไปของอาจารย์รัชนี คงคล้ายกับการเดินออกนอกห้องของครูหลังหมดคาบเรียน เมื่อหมดภารกิจคุณครูก็ได้เวลาพักผ่อน ส่วนนักเรียนอย่างพวกเราก็เติบโตกันต่อไปพร้อมกับคำของครู
เสียงออดส่งสัญญาณว่า หมดเวลาวิชาภาษาไทยแล้ว
“นักเรียนกราบ””
ที่มาเฟซบุ๊ค Zcongklod Bangyikhan
Mthai News
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
อาจารย์รัชนี ผู้สร้างหนังสือเรียนในตำนาน มานะ มานี ปิติ ชูใจ
คลาสสิค! ย้อนดูจากมานะมานีถึงหนังสือเรียนไทยปัจจุบัน (Mthai ข่าวภาคซ่าส์)

มานะ มานี ปิติ ชูใจ
มานี มานะ ควรกลับมาในรูปแบบใด ให้ประทับใจแบบสุดๆ?

อ่านประวัติความเป็นมา มานี มานะ ของทุกคน
แบบทดสอบคุณเป็นแฟนพันธ์แท้แบบเรียน มานี มานะ แค่ไหน…
มานี เพลงจากอัลบั้มแรกของ โมเดิร์นด็อก
มานีก่อนอื่น มิวสิคเอ็มไทย ขอร่วมไว้อาลัย แด่ อาจารย์รัชนี ศรีไพรวรรณ ผู้ประพันธ์ หนังสือ “มานะ มานี ปิติ ชูใจ” ที่ถึงแก่กรรมอย่างสงบแล้ว เมื่อคืนวันที่ 15 เมษายน ท…..