เผยเรื่องราวของชายอดีตผู้อพยพไร้รัฐ ที่เดินทางมาอาศัยในประเทศไทย สู่เจ้าหน้าที่ตำแหน่งสำคัญที่ทำงานให้หน่วยงานข้ามชาติ มีรายได้กว่า 90,000 บาทต่อเดือน
ทักษะภาษาถือได้ว่าเป็นสิ่งที่นำไปสู่องค์ความรู้ใหม่ ๆ และโอกาสในด้านต่าง ๆ ที่มากมาย สำหรับเพชร ปฏิภาณ อมีร (Patiparn Ami) Trilingual ที่สามารถพูดได้ถึง 3 ภาษา ได้แก่ ไทย พม่า และภาษากะเหรี่ยง ซึ่งความสามารถทางด้านภาษา ทำให้ชะตาชีวิตของเพชรพลิกผัน จากเด็กที่เป็นผู้อพยพไร้รัฐ ที่อพยพมาจากประเทศเพื่อนบ้าน มาอาศัยอยู่ในค่ายผู้อพยพในประเทศไทย กลายเป็นผู้ที่มีตำแหน่งสำคัญในโครงการข้ามชาติที่มีค่าตอบแทนสูงเกือบ 1 แสนบาท
การเป็นผู้ที่มีทักษะ ‘ภาษาพม่า’ เป็นกุญแจสำคัญ ในการเปลี่ยนแปลงชีวิตของเพชร ทำให้เพชรได้รับโอกาสสำคัญ ในการเข้าไปปฏิบัติทำหน้าที่สำคัญของโครงการระหว่างประเทศ และได้รับค่าตอบแทนสูงกว่าเดือนละ 90,000 บาท ชีวิตของเพชรพลิกผันจากผู้ด้อยโอกาส เป็นผู้ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานได้อย่างไร วันนี้ M-Trilingual มีคำตอบ…
คุณเพชรเปิดเผยกับผู้สื่อข่าว MThai ทีมงานคอลัมน์ M-Trilingual เล่าถึงเส้นทางชีวิตที่ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ ในอดีต เพชรเป็นเด็กชายชาวมุสลิม บุคคลไร้รัฐ ที่เดินทางอพยพมาจากประเทศเพื่อนบ้าน จากสาเหตุความขัดแย้งทางการเมืองภายในประเทศ มาอาศัยอยู่ภายในค่ายผู้อพยพที่ อ.แม่สอด จ.ตาก ของประเทศไทย เนื่องจากเป็นพื้นที่ใกล้เคียงกับรัฐที่ครอบครัวของเพชรเคยอาศัยอยู่
ชีวิตภายในค่ายผู้อพยพของเพชร ที่อาจจะไม่ได้สะดวกสบายเหมือนเด็กทั่ว ๆไป แต่ด้วยความพยายาม ขวนขวาย หาความรู้ และบากบั่นเรียนภาษาต่าง ๆ ทั้งภาษากระเหรี่ยงและภาษาพม่ารวมถึงภาษาไทย แม้เพชรจะสามารถพูดภาษาพม่าได้ตั้งแต่เกิด แต่เมื่ออพยพมาอยู่ไทย เขาได้เรียนรู้ทักษะภาษาพม่าเพิ่มให้ครบถ้วนทั้ง ฟัง พูด อ่าน เขียน เพราะหวังว่าในอนาคต ความรู้เหล่านี้จะเป็นประโยชนแก่ตนเอง
เมื่อมีโอกาสในด้านการเรียนที่จำกัด เพรชสร้างโอกาสจากการเรียนพิเศษกับครูในแม่สอดถึง 1 ปี แต่ความพยายามที่ไม่สิ้นสุด เพชรอยากได้โอกาสทางการศึกษาที่มากกว่านี้ จึงขอร้องให้อาจารย์พามาสอบในโรงเรียนไทย และสอบเทียบในโรงเรียนในระดับ ม.6 เพรชเป็นผู้อพยพเพียงไม่กี่คนที่ได้รับโอกาสทางการศึกษา ซึ่งเพชรเล่าว่า แม้เด็กในแคมป์ผู้อพยพจะเก่งภาษาอังกฤษ๋มาก แต่มีโอกาสน้อยที่จะได้เรียนต่อในไทย
หลังจากนั้น เพชรจบการศึกษาแค่ ม.6 จากโรงเรียนสอนศาสนาแห่งหนึ่ง ทำให้ได้ทักษะภาษาไทยมาเพิ่ม เพชรตั้งใจจะเรียนต่อ แต่ไม่มีโอกาส และปัญหาต่าง ๆ ที่เข้ามา รวมถึงต้องช่วยพ่อแม่ทำงานเพื่อแบ่งเบาภาระในครอบครัว
แม้เพชรจะจบการศึกษาเพียงแค่ระดับม.6 แต่ด้วยมีความสามารถด้านภาษาพม่า ทำให้เมื่อปี 2551 เพชรมีโอกาสได้เข้าไปทำงานใน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาตาก เขต 2 หน้าที่งานทำงานด้านการดูแลศูนย์การเรียนเด็กต่างด้าว ซึ่งมีลักษณะคล้ายโรงเรียน ที่รัฐบาลดูแลอยู่ แม้เพชรจะไม่มีการศึกษาในระดับที่พอจะในหน่วยงานรัฐบาลได้ แต่ด้วยทักษะภาษาพม่าที่สามารถทั้งฟัง พูด อ่าน เขียนได้ครบถ้วน จึงได้รับโอกาสนี้รวมถึงมีโอกาสได้ร่วมงานในองค์กรเอกชน ในตำแหน่ง ‘ล่าม’ ภาษาพม่า และปฏิบัติงานในศูนย์การเรียนเด็กต่างด้าวในพื้นที่ ซึ่งโอกาสด้านการทำงานทั้งหมด มาจากความสามารถทางด้านภาษาที่เพชรมี
จากนั้นเพชรต้องประสบความยากลำบากในการดำเนินการต่าง ๆ ในประเทศไทย เนื่องจากตนถือเพียงบัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน ซึ่งมีอายุ 10 ปีเท่านั้น จึงมีความคิดในการขอ ‘สัญชาติไทย’ ซึ่งตนมีนักข่าวชาวไทยที่สนิทสนมอยู่คนหนึ่ง จึงไปขอปรึกษาเรื่องการขอสัญชาติ เมื่อทราบหนทางแล้ว เพชรรวบรวมเอกสาร ไปที่อำเภอ ซึ่งเจ้าหน้าที่แจ้งว่าเพชรมีสิทธิที่จะขอสัญชาติไทยได้ และใช้เวลา 2 ปี เพชรจึงได้รับสัญชาติ และได้รับบัตรประชาชนในที่สุด
ด้วยความสามารถ และความพยายาม จนมีความรู้ในด้านภาษาพม่าอย่างครบถ้วน เพชรได้รับโอกาสเข้าไปทำงานหน่วยงานหนึ่ง ในโครงการสำคัญระหว่างประเทศ ที่ร่วมมือ 4 ประเทศ ไทย พม่า จีน ลาว จากการแนะนำของอาจารย์ ‘มหาวิทยาลัยนเรศวร’ เนื่องด้วยผู้ที่มีทักษะภาษาพม่าที่ครบถ้วนนั้นหาได้ค่อนข้างยาก ทำให้เจ้าหน้าที่จากโครงการสำคัญนี้ เดินทางจาก จ.เชียงใหม่ มาสัมภาษณ์เพชรถึงที่ อ.แม่สอด โดยเพชรได้ผ่านเข้าไปทำหน้าที่ ‘ล่าม’ ในโครงการนี้ ซึ่งมีระยะเวลา 2 เดือน ทำให้เพชรตัดสินใจลาออกจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาซึ่งเป็นที่ทำงานเดิม เพื่อไปทำงานในโครงการดังกล่าวที่ จ.เชียงใหม่
ทั้งนี้ลักษณะการทำงานในโครงการสำคัญนี้นั้นแทบไม่มีวันหยุด และกินระยะเวลาต่อเนื่องประมาณ 2-3 เดือน โดยค่าตอบแทนในตำแหน่งล่ามที่เพชรเข้าไปปฏิบัติหน้าที่นั้นสูงถึงวันละ 3,000 บาท เฉลี่ยค่าตอบแทนในโครงการถึงเดือนละ 90,000 บาท ซึ่งล่ามแต่ละคนที่เข้ามาในโครงการนี้ จะต้องมีความสามารถทางด้านภาษามาก เพราะจะต้องใช้ทักษะการแปลภาษาแบบนาทีต่อนาที
เพชรให้ความเห็นว่า การเปลี่ยนจุดด้อยที่เพชรนำมาเป็นจุดเด่นคือแนวคิดหลัก แม้จนจะมีพื้นฐานไม่เท่าคนอื่น แต่อาชีพเดียวที่ตนจะประสบความสำเร็จได้คือการเป็น ‘ล่าม’ การที่ตนเป็นผู้มีความสามารถพิเศษด้าน ‘ภาษาพม่า’ เพิ่มโอกาสให้เพชรในด้านการประกอบอาชีพ เปลี่ยนวิกฤตจากผู้อพยพด้อยโอกาส เป็นผู้ที่มีความสามารถและมีรายได้จากการทำงานที่สูง แม้ตอนแรกตนคิดว่า ตนขาดโอกาส และจบการศึกษาที่ไม่สูง แต่กลับมองหาช่องทางจากหน่วยงาน และองค์กรหลาย ๆ องค์กร ที่ต้องการตำแหน่งล่าม ตนจึงมุ่งมานะเรียนภาษาให้ประสบความสำเร็จ
นอกจากนี้อาชีพล่าม มีข้อดีตรงที่ ทำให้เพชรสามารถวิ่งงานได้หลายพื้นที่ ทั้งในเชียงราย และ จังหวัดรอบ ๆ นอกจากโครงการสำคัญที่ได้รับโอกาสแล้ว ยังมีผู้มาว่าจ้างให้ไปเป็นล่ามในหน่วยงานอื่น ๆ ซึ่งจะได้ค่าตอบแทนถึงวันละกว่า 5,000-6,000
แม้ในปัจจุบัน ในพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทยในหลายจังหวัด จะมีคนที่มีทักษะพม่าอยู่มากมาย แต่สิ่งที่สำคัญ ที่องค์กร หรือหน่วยงานต่าง ๆ ต้องการรับเข้าไปทำงาน คือจะต้องมีทักษะภาษา ฟัง พูด อ่าน เขียน ครบถ้วน จึงจะเป็นล่ามและรับค่าตอบแทนที่สูงเช่นนี้ได้
อย่างไรก็ตาม สำหรับผู้ที่ประสงค์จะเรียนต่อในภาควิชาภาษาพม่าในประเทศไทย ผู้ที่จบการศึกษาในระดับ ม.6 สามารถศึกษาต่อที่เปิดสอนที่ สาขาวิชาภาษาพม่า คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่และ หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (พม่าศึกษา) คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ซึ่งที่จบการศึกษาในภาควิชา ‘ภาษาพม่า’ หากมีความสามารถ และเก่งพอ จะมีหน่วยงานภาครัฐเข้ามาจองตัวไปทำงาน รวมทั้งหน่วยงาน ทหารตำรวจ ที่ต้องการผู้ที่มีทักษะภาษาพม่าเป็นจำนวนมาก
