“…ตามพจนานุกรมฉบับ ราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมายของคำว่า “เด็ก” หมายถึง คนที่มีอายุยังน้อย ยังเล็ก อ่อนวัน เช่น เด็กชาย คือ คำนำเรียกเด็กผู้ชายที่มีอายุ ‘ไม่เกิน 14 ปีบริบูรณ์’ เช่นเดียวกับ เด็กหญิง…”
วันเด็กแห่งชาติ
จัดขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อวันจันทร์แรกของเดือนตุลาคม พ.ศ. 2498 ตามคำเชิญชวนของ นายวี.เอ็ม. กุลกานี ผู้แทนองค์การสหพันธ์เพื่อสวัสดิภาพเด็กระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ เพื่อให้ประชาชนเห็นความสำคัญและความต้องการของเด็ก และเพื่อกระตุ้นให้เด็กตระหนักถึงบทบาทอันสำคัญของตนในประเทศ โดยปลูกฝังให้เด็กมีส่วนร่วมในสังคม เตรียมพร้อมให้ตนเองเป็นกำลังของชาติ
โดยรัฐบาลได้จัดให้มีคณะกรรมการจัดงานวันเด็กแห่งชาติขึ้นมาคณะหนึ่ง ทำหน้าที่ประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐบาล รัฐวิสาหกิจ และเอกชน กำหนดให้มีการฉลองวันเด็กแห่งชาติทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค จุดประสงค์เพื่อให้เด็กทั่วประเทศทั้งในระบบโรงเรียนและ นอกระบบโรงเรียน ได้รู้ถึงความสำคัญของตน เกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ ความรับผิดชอบ ระเบียบวินัย ที่มีต่อตนเองและสังคม มีความยึดมั่นในสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข

เมื่อก่อน งานวันเด็กแห่งชาติ จัดขึ้นทุกปีในวันจันทร์แรกของเดือนตุลาคมจนถึง พ.ศ. 2506 และใน พ.ศ. 2507 ไม่สามารถจัดงานวันเด็กได้ทัน จึงได้เริ่มจัดอีกครั้งในปี พ.ศ. 2508 โดยเปลี่ยนเป็นวันเสาร์ที่ 2 ของเดือนมกราคม เนื่องจากเห็นว่าเป็นช่วงหมดฤดูฝนและเป็นวันหยุดราชการ จนถึงทุกวันนี้…
สำหรับวันเด็กในปี 2561 นี้ ตรงกับวันเสาร์ ที่ 13 มกราคม ซึ่งก็เป็นธรรมเนียมของทุกปีเช่นกันที่นายกรัฐมนตรีที่ดำรงตำแหน่งในขณะนั้น จะมีการมอบคำขวัญวันเด็กเพื่อให้เด็กๆ นำไปยึดถือปฏิบัติในการใช้ชีวิต โดยในปีนี้ “พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี” ได้มอบ คำขวัญวันเด็กแห่งชาติ ประจำปี 2561 ดังนี้
” รู้คิด รู้เท่าทัน สร้างสรรค์เทคโนโลยี “

ขณะที่ช่วงเวลาที่ผ่านมานายกรัฐมนตรีของไทยแต่ละท่านก็ได้มอบคำขวัญวันเด็กไว้ในรูปแบบของตนเอง อาทิ
| ปี |
นายกรัฐมนตรี |
คำขวัญ |
| พ.ศ. 2499 |
จอมพล ป. พิบูลสงคราม |
จงบำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและส่วนรวม |
| พ.ศ. 2502 |
จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ |
ขอให้เด็กสมัยปฏิวัติของข้าพเจ้า จงเป็นเด็กที่รักความก้าวหน้า |
| พ.ศ. 2503 |
จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ |
ขอให้เด็กสมัยปฏิวัติของข้าพเจ้า จงเป็นเด็กที่รักความสะอาด |
| พ.ศ. 2504 |
จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ |
ขอให้เด็กสมัยปฏิวัติของข้าพเจ้า จงเป็นเด็กที่อยู่ในระเบียบวินัย |
| พ.ศ. 2505 |
จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ |
ขอให้เด็กสมัยปฏิวัติของข้าพเจ้า จงเป็นเด็กที่ประหยัด |
| พ.ศ. 2506 |
จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ |
ขอให้เด็กสมัยปฏิวัติของข้าพเจ้า จงเป็นเด็กที่มีความขยันหมั่นเพียรมากที่สุด |
| พ.ศ. 2507 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
ไม่มีคำขวัญ เนื่องจากงดการจัดงานวันเด็กแห่งชาติ |
| พ.ศ. 2508 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
เด็กจะเจริญต้องรักเรียนเพียรทำดี |
| พ.ศ. 2509 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
เด็กที่ดีต้องมีสัมมาคารวะ มานะ บากบั่น และสมานสามัคคี |
| พ.ศ. 2510 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
อนาคตของชาติจะสุกใส หากเด็กไทยแข็งแรงดีมีความประพฤติเรียบร้อย |
| พ.ศ. 2511 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
ความเจริญและความมั่นคงของชาติไทยในอนาคต ขึ้นอยู่กับเด็กที่มีวินัย เฉลียวฉลาดและรักชาติยิ่ง |
| พ.ศ. 2512 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
รู้เรียน รู้เล่น รู้สามัคคี เป็นความดีที่เด็กพึงจำ |
| พ.ศ. 2513 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
เด็กประพฤติดีและศึกษาดี ทำให้มีอนาคตแจ่มใส |
| พ.ศ. 2514 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
ยามเด็กจงหมั่นเรียน เพียรกระทำดี เติบใหญ่จะได้มีความสุขความเจริญ |
| พ.ศ. 2515 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
เยาวชนฝึกตนดี มีความสามารถ |
| พ.ศ. 2516 |
จอมพล ถนอม กิตติขจร |
เด็กดีเป็นศรีแก่ชาติ เด็กฉลาดชาติเจริญ |
| พ.ศ. 2517 |
นายสัญญา ธรรมศักดิ์ |
สามัคคีคือพลัง |
| พ.ศ. 2518 |
นายสัญญา ธรรมศักดิ์ |
เด็กดีคือทายาทของชาติไทย ต้องร่วมใจร่วมพลังสร้างความสามัคคี |
| พ.ศ. 2519 |
หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช |
เด็กที่ต้องการเห็นอนาคตของชาติรุ่งเรือง จะต้องทำตัวให้ดี มีวินัย เสียแต่บัดนี้ |
| พ.ศ. 2520 |
นายธานินทร์ กรัยวิเชียร |
รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ เป็นคุณสมบัติของเยาวชนไทย |
| พ.ศ. 2521 |
พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ |
เด็กดีเป็นศรีแก่ชาติ เด็กฉลาดชาติมั่นคง |
| พ.ศ. 2522 |
พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ |
เด็กไทยคือหัวใจของชาติ |
| พ.ศ. 2523 |
พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ |
อดทน ขยัน ประหยัด เป็นคุณสมบัติของเด็กไทย |
| พ.ศ. 2524 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
เด็กไทยมีวินัย ใจสัตย์ซื่อ รู้ประหยัด เคร่งครัดคุณธรรม |
| พ.ศ. 2525 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
ขยันศึกษา ใฝ่หาความรู้ เชิดชูชาติ ศาสน์ กษัตริย์ เป็นคุณสมบัติของเด็กไทย |
| พ.ศ. 2526 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
รู้หน้าที่ ขยัน ซื่อสัตย์ ประหยัด มีวินัยและคุณธรรม |
| พ.ศ. 2527 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
รักวัฒนธรรมไทย ใฝ่ดีมีความคิด สุจริตใจมั่น หมั่นศึกษา |
| พ.ศ. 2528 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
สามัคคี นิยมไทย มีวินัย ใฝ่คุณธรรม |
| พ.ศ. 2529 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
นิยมไทย มีวินัย ใช้ประหยัด ใจสัตย์ซื่อ ถือคุณธรรม |
| พ.ศ. 2530 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
นิยมไทย มีวินัย ใช้ประหยัด ใจสัตย์ซื่อ ถือคุณธรรม |
| พ.ศ. 2531 |
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ |
นิยมไทย มีวินัย ใช้ประหยัด ใจสัตย์ซื่อ ถือคุณธรรม |
| พ.ศ. 2532 |
พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ |
รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ใจสัตย์ซื่อ ถือคุณธรรม |
| พ.ศ. 2533 |
พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ |
รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ใจสัตย์ซื่อ ถือคุณธรรม |
| พ.ศ. 2534 |
พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ |
รู้หน้าที่ มีวินัย ใฝ่คุณธรรม นำชาติพัฒนา |
| พ.ศ. 2535 |
นายอานันท์ ปันยารชุน |
สามัคคี มีวินัย ใฝ่ศึกษา จรรยางาม |
| พ.ศ. 2536 |
นายชวน หลีกภัย |
ยึดมั่นประชาธิปไตย ร่วมใจพัฒนา รักษาสิ่งแวดล้อม |
| พ.ศ. 2537 |
นายชวน หลีกภัย |
ยึดมั่นประชาธิปไตย ร่วมใจพัฒนา รักษาสิ่งแวดล้อม |
| พ.ศ. 2538 |
นายชวน หลีกภัย |
สืบสานวัฒนธรรมไทย ร่วมใจพัฒนา รักษาสิ่งแวดล้อม |
| พ.ศ. 2539 |
นายบรรหาร ศิลปอาชา |
มุ่งหาความรู้ เชิดชูความเป็นไทย หลีกไกลยาเสพติด |
| พ.ศ. 2540 |
พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ |
รู้คุณค่าวัฒนธรรมไทย ตั้งใจใฝ่ศึกษา ไม่พึ่งพายาเสพติด |
| พ.ศ. 2541 |
นายชวน หลีกภัย |
ขยัน ประหยัด ซื่อสัตย์ มีวินัย |
| พ.ศ. 2542 |
นายชวน หลีกภัย |
ขยัน ประหยัด ซื่อสัตย์ มีวินัย |
| พ.ศ. 2543 |
นายชวน หลีกภัย |
มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ คู่คุณธรรม นำประชาธิปไตย |
| พ.ศ. 2544 |
นายชวน หลีกภัย |
มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ คู่คุณธรรม นำประชาธิปไตย |
| พ.ศ. 2545 |
พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร |
เรียนให้สนุก เล่นให้มีความรู้ สู่อนาคตที่สดใส |
| พ.ศ. 2546 |
พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร |
เรียนรู้ตลอดชีวิต คิดอย่างสร้างสรรค์ ก้าวทันเทคโนโลยี |
| พ.ศ. 2547 |
พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร |
รักชาติ รักพ่อแม่ รักเรียน รักสิ่งดีๆ อนาคตดีแน่นอน |
| พ.ศ. 2548 |
พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร |
เด็กรุ่นใหม่ ต้องขยันอ่าน ขยันเรียน กล้าคิด กล้าพูด |
| พ.ศ. 2549 |
พันตำรวจโท ดร.ทักษิณ ชินวัตร |
อยากฉลาด ต้องขยันอ่าน ขยันคิด |
| พ.ศ. 2550 |
พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ |
มีคุณธรรมนำใจ ใช้ชีวิตพอเพียง หลีกเลี่ยงอบายมุข |
| พ.ศ. 2551 |
พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ |
สามัคคี มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ เชิดชูคุณธรรม |
| พ.ศ. 2552 |
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ |
ฉลาดคิด จิตบริสุทธิ์ จุดประกายฝัน ผูกพันรักสามัคคี |
| พ.ศ. 2553 |
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ |
คิดสร้างสรรค์ ขยันใฝ่รู้ เชิดชูคุณธรรม |
| พ.ศ. 2554 |
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ |
รอบคอบ รู้คิด มีจิตสาธารณะ |
| พ.ศ. 2555 |
น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร |
สามัคคี มีความรู้คู่ปัญญา คงรักษาความเป็นไทย ใส่ใจเทคโนโลยี |
| พ.ศ. 2556 |
น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร |
รักษาวินัย ใฝ่เรียนรู้ เพิ่มพูนปัญญา นำพาไทยสู่อาเซียน |
| พ.ศ. 2557 |
น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร |
กตัญญู รู้หน้าที่ เป็นเด็กดี มีวินัย สร้างไทย ให้มั่นคง |
| พ.ศ. 2558 |
พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา |
ความรู้ คู่คุณธรรม นำสู่อนาคต |
| พ.ศ. 2559 |
พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา |
เด็กดี หมั่นเพียร เรียนรู้ สู่อนาคต |
| พ.ศ.
2560 |
พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา |
เด็กไทยใส่ใจศึกษา พาชาติมั่นคง |

ทั้งนี้นอกจากจะมีคำขวัญที่นายกฯ ได้ฝากให้เด็กไว้ท่องจำให้ขึ้นใจก่อนนำไปปฏิบัติแล้ว ในวันเด็กแห่งชาติของทุกปีจะมีหน่วยงานจากหลายภาคส่วน ร่วมกันจัดกิจกรรมขึ้นมาเพื่อเอาใจเด็กๆ เสมือนกับวันนี้เป็นวันของพวกเขา ทั้งการร่วมเล่นเกมแจกรางวัล รวมถึงการขนเอาอาวุธยุทโธปกรณ์ของกองทัพต่างๆ มาแสดง ทั้งรถถัง เครื่องบิน รวมถึงการแสดงโชว์พาดโพนของฝูงเครื่องบินรบตามที่เราคุ้นเห็นชินตามาเป็นเป็นเวลานาน แต่ที่ขาดไม่ได้และเป็นไฮไลท์ของงานวันเด็กทุกๆ ปีคงหนีไม่พ้นที่ทำเนียบรัฐบาล
หลังมีการเปิดห้องทำงานของนายกฯ ที่ตึกไทยคู่ฟ้า ให้เยาวชนไทยได้ลองนั่งเก้าอี้นายกรัฐมนตรี จนกลายเป็นกระแสเก้าอี้นายกรัฐมนตรีฟีเวอร์แทบทุกปี ทั้งนี้ “ไม่มีการระบุแน่ชัดว่า เริ่มจากรัฐบาลสมัยใด” รู้แต่ว่าเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมานาน และเป็นกุศโลบายของฝ่ายบริหาร ที่ต้องการให้การเมืองเป็นเรื่องใกล้ตัว ประชาชนจับต้องเข้าใจได้ ยังเป็นแรงบันดาลใจให้กับเด็กไทย ในการ “เรียนรู้ พัฒนาตัวเอง เพื่อก้าวสู่การเป็นนักการเมือง ช่วยบริหารประเทศในอนาคต”
แต่ก็ถือว่าการเปิดทดลองให้เยาวชนได้นั่งเก้าอี้ท่านนายกนั้น ประสบความสำเร็จด้วยดี เพราะเมื่อย้อนกลับไปดูความรู้สึกของเยาวชนไทย ที่เคยสัมผัสเก้าอี้นายกฯ หรือแม้แต่ได้เข้าไปชมบรรยากาศในห้องทำงานของผู้บริหารสูงสุด นับตั้งแต่ปี 2550 เป็นต้นมา ล้วนแต่ภาคภูมิใจ บางคนยังตั้งเป้าหมายขอกลับมานั่งเก้าอี้อันทรงเกียรตินี้อีกครั้ง ในฐานะนายกรัฐมนตรีของประเทศ
ลองไปย้อนดูว่ากันดีกว่า เหตุการณ์วันเด็กที่สำคัญของนายกฯ ในแต่ละยุค! จะเป็นเช่นไร เริ่มกันที่
‘อภิสิทธิ์’ พาเด็กบ้านเมอร์ซี่ทัวร์สวนสยาม – ยิ่งลักษณ์ร่วมเป็นประธานเปิดงานวันเด็ก
วันที่ (12 ม.ค.56) “นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ” ผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎรและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ พาเด็กๆบ้านเมอร์ซี่ร่วมกิจกรรม ‘วันเด็กแห่งชาติ’ ที่สวนสยาม พร้อมมอบโอวาทขอให้เป็นคนดี ขณะที่ ส.ส.ปชป.แนะ รบ. เป็นตัวอย่างที่ดีให้เด็ก
ในขณะที่ “น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร” นายกรัฐมนตรี (ปี 2556) เดินทางไปร่วมเป็นประธานเปิดงานวันเด็กแห่งชาติ พร้อมกล่าวยืนยันว่าตระหนักในความสำคัญของเด็ก โดยเฉพาะการเปิดโอกาสให้เด็กมีเวทีแสดงออกเชิงสร้างสรรค์ แต่อยู่ในระเบียบวินัย และรัฐบาลอยากเห็นบุตรหลานมีการพัฒนาการในทางที่ดี ทั้งสมอง สติปัญญา คุณธรรม จริยธรรม และเมตตาธรรม เพื่อเป็นกำลังที่ดีของชาติ
‘ประยุทธ์’ เปิดตึกใหม่ ภักดีบดินทร์ให้เด็กร่วมกิจกรรม ณ ทำเนียบรัฐบาล
วันที่ (8 ม.ค.61) ‘พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา’ นายกรัฐมนตรี (ปี 2560) มีกำหนดการเป็นประธานเปิดงานฉลองวันเด็กแห่งชาติ ที่ทำเนียบรัฐบาล ในช่วงเวลาประมาณ 09.40 น. โดยมี รัฐมนตรี คณะผู้บริหาร คณะกรรมการจัดงานฯ ร่วมในพิธีเปิดงาน ด้วยการตัดริบบิ้นปล่อยป้ายผ้าแพร และการแสดงของนักเรียนโรงเรียนวัดนวลนรดิศ บริเวณสนามหญ้าหน้าตึกไทยคู่ฟ้า
เชื่อว่า “วันเด็กแห่งชาติ” เป็นวันแห่งความสุขของเด็กๆหลายคน แต่อย่าลืมว่าผู้ปกครองอย่างเรา ก็ห้ามที่จะปล่อยปะละเลย “การดูแลเอาใจใส่เด็กๆ ให้มีคุณภาพและไม่ยุ่งเกี่ยวกับอบายมุข” โดยเด็ดขาด เพื่อที่ลูกหลานของเราจะได้เติบโตขึ้นมามีสุขภาพกาย สุขภาพใจที่สมบูรณ์ แข็งแรง เป็นพลังสำคัญในการขันเคลื่อนประเทศชาติอย่างยั่งยืน เพราะเชื่อว่า…
“เด็กฉลาด ก็จะนำพาประเทศชาติให้เจริญ”
***************
เพลงวันเด็ก
เนื้อเพลงหน้าที่เด็ก (เด็กเอ๋ยเด็กดี)
เด็กเอ๋ยเด็กดี
ต้องมีหน้าที่สิบอย่างด้วยกัน
เด็กเอ๋ยเด็กดี
ต้องมีหน้าที่สิบอย่างด้วยกัน
หนึ่ง นับถือศาสนา
สอง รักษาธรรมเนียมมั่น
สาม เชื่อพ่อแม่ครูอาจารย์ เพลงหน้าที่เด็ก (เด็กเอ๋ยเด็กดี) – เพลงวันเด็กแห่งชาติ
สี่ วาจานั้นต้องสุภาพอ่อนหวาน
ห้า ยึดมั่นกตัญญู
หก เป็นผู้รู้รักการงาน
เจ็ด ต้องศึกษาให้เชี่ยวชาญ
ต้องมานะบากบั่น ไม่เกียจไม่คร้าน
แปด รู้จักออมประหยัด
เก้า ต้องซื่อสัตย์ตลอดกาล
น้ำใจนักกีฬากล้าหาญ
ให้เหมาะกับกาลสมัยชาติพัฒนา
สิบ ทำตนให้เป็นประโยชน์
รู้บาปบุญคุณโทษ สมบัติชาติต้องรักษา
เด็กสมัยชาติพัฒนา
จะเป็นเด็กที่พาชาติไทยเจริญ
เพลงช้าง
เนื้อเพลง ช้าง ช้าง ช้าง
ช้าง ช้าง ช้าง ช้าง ช้าง น้อง เคยเห็นช้าง รึเปล่า
ช้างมันก้อตัวไม่เบาจมูกยาวๆเรียกว่างวง
มีเขี้ยวใต้งวงเรียกว่างา มีหูมีตาหางยาว…
***************
กลอนวันเด็ก
กลอนเด็กดี
เด็กวันนี้คือผู้ใหญ่ในวันหน้า
เด็กเกิดมาบริสุทธิ์ดุจผ้าขาว
โลกเสื่อมโทรมแต้มสีราคีคาว
เด็กต้องก้าวต่อไปทางไกลนัก
โลกสับสนปนเปื้อนเกลื่อนวิปริต
สิ่งแวดล้อมเป็นพิษติดกับดัก
โลกเศร้าหมองหม่นใจขาดไร้รัก
จมในปลักโสมมสังคมทราม …
ขอขอบคุณข้อมูล : mcp , สวช.สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ , thaingo.org , thaigoodview.com , moe.go.th